5.5. Dasturlarni kompyuter viruslaridan himoya qilish choralari

Oldingi paragraflarda asosan tayyor tizimni himoyalash choralari ko'rilgan edi. Ushbu paragrafda esa e'tibor dasturiy ta'minotning o'ziga, ya'ni dastur ishlab chiqilishi, tarqatilishi va ishlatilishi jarayonida uni viruslardan himoyalashga qaratiladi. Bu masala ayniqsa dolzarb, chunki zararli dastur ko'pincha aynan qonuniy dastur qiyofasida yoki uning ichiga yashiringan holda tarqaladi, xuddi to'rtinchi bobda ko'rilgan troyan misolidagi kabi.

Dasturiy ta'minotni viruslardan himoya qilishning oltita asosiy chorasi mavjud (5.7-rasm).

Ishonchli manbadan yuklash. dasturiy ta'minot faqat rasmiy sayt, rasmiy do'kon (masalan Microsoft Store, Google Play) yoki ishonchli reseller orqali yuklanishi kerak. Notanish saytlardan, torrent tarmoqlaridan yoki litsenziyasiz "buzilgan" dastur nusxalaridan foydalanish virus yuqtirish ehtimolini keskin oshiradi, chunki bunday manbalar ko'pincha dastur ichiga zararli kod joylashtiradi.

Raqamli imzoni tekshirish. ishonchli dasturiy ta'minot ishlab chiqaruvchisi tomonidan raqamli sertifikat bilan imzolanadi. Operatsion tizim o'rnatish paytida ushbu imzoni tekshiradi va agar imzo mavjud bo'lmasa yoki noto'g'ri bo'lsa, foydalanuvchini ogohlantiradi. Bu mexanizm sakkizinchi bobda batafsil o'rganiladigan raqamli imzo texnologiyasiga asoslanadi.

Nazorat summasini solishtirish. ba'zi rasmiy manbalar dastur fayli uchun nazorat summasini (hash qiymatini) alohida e'lon qiladi. Foydalanuvchi yuklab olgan faylning haqiqiy nazorat summasini hisoblab, uni rasmiy e'lon qilingan qiymat bilan solishtirishi mumkin. Agar qiymatlar mos kelmasa, fayl yo'lda o'zgartirilgan yoki buzilgan hisoblanadi.

Muntazam yangilash. dastur va operatsion tizimni muntazam yangilab turish, chunki ishlab chiquvchilar yangi topilgan zaifliklarni yangilanishlar orqali yopadi. Eskirgan, yangilanmagan dastur virus uchun tayyor kirish nuqtasiga aylanadi.

Minimal huquq tamoyili. har bir dastur faqat o'z vazifasini bajarish uchun zarur bo'lgan minimal kirish huquqiga ega bo'lishi kerak. Masalan, oddiy matn muharriri tarmoqqa kirish yoki tizim fayllarini o'zgartirish huquqiga ega bo'lmasligi kerak. Agar bunday dastur zararlansa ham, uning yetkaza oladigan zarari cheklangan bo'ladi.

Sinov muhitida tekshirish. yangi yoki notanish dasturni asosiy ishchi tizimga o'rnatishdan avval izolyatsiyalangan sinov muhitida (virtual mashina yoki qum qutisida) tekshirish. Bu usul, to'rtinchi bobda ko'rilgan antivirusning qum qutisi tahlili bilan bir xil mantiqqa asoslanadi, biroq bu yerda uni foydalanuvchining o'zi ongli ravishda amalga oshiradi.

Ushbu oltita chorani birgalikda qo'llash dasturiy ta'minot bilan bog'liq xavfni sezilarli darajada kamaytiradi. Muhim jihat shundaki, bu choralarning ko'pchiligi qo'shimcha dasturiy ta'minot yoki xarajat talab qilmaydi, ular faqat foydalanuvchi va administratorning ehtiyotkor odatlariga bog'liq. Bu yana bir bor birinchi paragrafda ko'rilgan g'oyani tasdiqlaydi: mudofaa tizimining inson qatlami texnik qatlam qadar muhim.