Cyber Academy
Bepul boshlash

5.4. Himoya qilish bo'yicha harakatlar rejasini ishlab chiqish

Harakatlar rejasining zarurligi

Qanchalik puxta mudofaa tizimi qurilmasin, virus hujumi yuz berish ehtimoli hech qachon nolga teng bo'lmaydi. Shu sababli har qanday tashkilot, jumladan IT-Kompas kabi kichik ta'lim muassasasi ham, virus hujumi yuz berganda nima qilish kerakligini oldindan belgilab qo'yishi zarur. Bunday oldindan tayyorlangan hujjat harakatlar rejasi yoki insidentga javob berish rejasi deb ataladi. Rejaning yo'qligi eng katta xavf hisoblanadi, chunki hujum yuz berganda administrator vaqtni tartibsiz, tasodifiy harakatlarga sarflaydi, bu esa zararni yanada kattalashtiradi.

Harakatlar rejasining olti bosqichi

Xalqaro amaliyotda insidentga javob berish rejasi odatda olti bosqichdan iborat bo'ladi, bu tuzilma uchinchi bobda ko'rilgan NIST Kiberxavfsizlik Asosi bilan uzviy bog'liq (5.6-rasm).

Virusga qarshi mudofaa tizimini yaratish — rasm

Tayyorgarlik. hujum yuz berishidan oldin amalga oshiriladigan tayyorgarlik ishlari: rejani yozma shaklda tuzish, xodimlar orasida rollarni taqsimlash (kim nima qiladi), zarur vositalar va aloqa yo'llarini oldindan tayyorlash. Bu bosqich eng muhim, chunki tayyorgarlik qanchalik puxta bo'lsa, keyingi bosqichlar shunchalik tez va aniq bajariladi.

Aniqlash. virusning haqiqatan mavjudligini tasdiqlash bosqichi. Bu bosqichda antivirus ogohlantirishi, foydalanuvchi shikoyati yoki g'ayrioddiy tizim xatti-harakati tekshiriladi va hodisa haqiqiy virus hujumi ekanligi rasman tasdiqlanadi.

Izolyatsiya. zararlangan tizimni sog'lom tizimlardan ajratish bosqichi, odatda zararlangan kompyuterni tarmoqdan uzish orqali amalga oshiriladi. Bu bosqichning maqsadi virusning boshqa kompyuterlarga tarqalishini to'xtatish, hatto agar bu vaqtincha noqulaylik keltirsa ham.

Yo'q qilish. virusni zararlangan tizimdan to'liq tozalash bosqichi. Bu antivirus dasturi yordamida avtomatik yoki, murakkab hollarda, tizimni to'liq qayta o'rnatish orqali qo'lda amalga oshirilishi mumkin.

Tiklash. tizim va ma'lumotlarni zaxira nusxadan asl, ishonchli holatga qaytarish bosqichi. Bu bosqichda tizim ishga qaytarilishidan avval uning to'liq tozalanganligi qayta tekshiriladi, aks holda virus qayta faollashishi mumkin.

Tahlil. hodisadan so'ng o'tkaziladigan yakuniy bosqich, unda nima uchun hujum muvaffaqiyatli bo'lganligi tahlil qilinadi va harakatlar rejasi shu tajriba asosida yangilanadi. Bu bosqich uchinchi bobda ko'rilgan NIST CSF ning "doimiy takomillashtirish" g'oyasini amalga oshiradi.

Ushbu olti bosqichning aylana shaklida tasvirlanishi tasodifiy emas: har bir hodisadan keyingi tahlil bosqichi tayyorgarlik bosqichini yangilaydi va boyitadi, natijada tizim vaqt o'tishi bilan tobora chidamli bo'lib boradi. Bu Bruce Schneierning uchinchi bobda ko'rilgan "xavfsizlik jarayondir" g'oyasining yana bir amaliy ko'rinishidir.

Amaliy misol

IT-Kompas kompyuterlaridan birida to'lov dasturi aniqlangan bo'lsin. Tayyorgarlik bosqichida oldindan tuzilgan reja tufayli Jahongir zudlik bilan nima qilish kerakligini biladi. Aniqlash bosqichida u fayllarning shifrlanganini va to'lov talab qiluvchi xabar chiqqanini tasdiqlaydi. Izolyatsiya bosqichida zararlangan kompyuterni darhol tarmoqdan uzadi. Yo'q qilish bosqichida to'lov dasturini maxsus vositalar yordamida tozalaydi. Tiklash bosqichida fayllarni kechagi zaxira nusxadan tiklaydi, to'lov to'lamasdan. Tahlil bosqichida esa u aniqlaydi: virus Zarina ochgan ishonchsiz elektron pochta ilovasi orqali kirgan, shuning uchun kelgusida elektron pochta filtrlashni kuchaytirish rejaga qo'shiladi.

Kasbiy vaziyat

IT-Kompasda hali rasmiy harakatlar rejasi yo'q edi va virus hujumi kutilmaganda yuz berdi. Jahongir vahima ichida turli choralarni tartibsiz sinab ko'rdi, natijada virus boshqa uchta kompyuterga ham tarqaldi. Ushbu voqeadan keyin qanday olti bosqichli rejani tuzish kerakligini, IT-Kompas sharoitiga moslab, taklif qiling.

Amaliy topshiriq

  • IT-Kompas uchun to'liq olti bosqichli harakatlar rejasini yozing: har bir bosqich uchun kim mas'ul (Jahongir, texnikum ma'muriyati va h.k.) va qanday aniq harakat bajarilishini ko'rsating.
  • Tayyorgarlik bosqichining nima uchun eng muhim bosqich hisoblanishini uch dalil bilan asoslang.
  • O'zingiz duch kelgan yoki eshitgan (yoki modellashtirilgan) bitta kompyuter muammosini olti bosqichli reja asosida qayta tahlil qiling: har bir bosqichda nima qilingan yoki qilinishi kerak edi?

    • Nazorat savollari

    1. 1Harakatlar rejasi nima uchun zarur, hatto kuchli mudofaa tizimi mavjud bo'lsa ham?
    2. 2Harakatlar rejasining olti bosqichini ketma-ketlikda sanang.
    3. 3Izolyatsiya va yo'q qilish bosqichlari orasidagi farq nimada?
    4. 4Tahlil bosqichi nima uchun aylananing yopilishini ta'minlaydi?
    5. 5Harakatlar rejasi NIST CSF bilan qanday bog'liq?