5.3. Axborot obyektlarining qiymatini aniqlash va tahdidlarning tasnifi

Ikkinchi bobda axborotning qiymati va uning vaqt o'tishi bilan o'zgarishi umumiy holda ko'rilgan edi, uchinchi bobda esa risk matritsasi orqali xavflarni baholash tushuntirilgan edi. Ushbu paragrafda ikkala tushunchani virusga qarshi mudofaa tizimini loyihalash kontekstida amaliy jihatdan qo'llaymiz. Mudofaa tizimini qurishdan avval quyidagi savolga javob berish zarur: qaysi axborot obyektlari eng qimmatli va shuning uchun eng kuchli himoyaga muhtoj?

Bu savolga javob berish uchun barcha axborot obyektlarini ikki mezon bo'yicha baholash qulay: aktivning tashkilot uchun muhimligi va uning ishdan chiqishi keltiradigan ta'sir darajasi (5.4-rasm). Bunday baholash ikkinchi bobda ko'rilgan risk matritsasiga o'xshash, biroq bu safar u aniq bir maqsadga, ya'ni virusga qarshi himoya resurslarini to'g'ri taqsimlashga, xizmat qiladi.

Matritsaning yuqori o'ng burchagidagi obyektlar, ya'ni yuqori muhimlikka va yuqori ta'sirga ega bo'lganlar, eng ustuvor himoyani talab qiladi. Bunday obyektlarga odatda markaziy server, talabalar bazasi yoki moliyaviy hisob-kitob tizimi kiradi. Matritsaning quyi chap burchagidagi obyektlar, masalan eski, kam ishlatiladigan fayllar, past ustuvorlikka ega bo'lib, ularga standart himoya darajasi yetarli hisoblanadi. Bunday tasniflash IT-administratorga cheklangan vaqt va resurslarni eng muhim joylarga yo'naltirish imkonini beradi, chunki amaliyotda barcha obyektni bir xil yuqori darajada himoyalash iqtisodiy jihatdan asossiz.

Aktiv qiymatini aniqlashdan so'ng, unga qaysi tahdidlar tegishli ekanligini tasniflash zarur. To'rtinchi bobda zararli dasturlar o'zining turiga ko'ra (virus, chuvalchang, troyan va h.k.) tasniflangan edi. Ushbu paragrafda esa tahdidlarni mudofaa tizimini loyihalash nuqtai nazaridan, ya'ni manba, nishon va ta'sir kuchi bo'yicha, tasniflaymiz (5.5-rasm).

Manbaiga ko'ra tahdidlar ichki, tashqi va tasodifiy turlarga bo'linadi, bu birinchi va uchinchi boblarda ko'rilgan tasnifga mos keladi. Nishoniga ko'ra tahdidlar ma'lumotlarga, dasturiy ta'minotga yoki uskunaga qaratilgan bo'lishi mumkin: masalan, to'lov dasturi ma'lumotlarni nishonga oladi, troyan orqa eshigi dasturiy ta'minot yaxlitligini buzadi, halokatli virus esa hatto uskunaning o'ziga zarar yetkazishi mumkin. Ta'sir kuchiga ko'ra tahdidlar past, o'rta va yuqori darajalarga bo'linadi, bu tasnif to'g'ridan-to'g'ri 5.4-rasmdagi qiymat matritsasi bilan bog'liq: yuqori ta'sirli tahdid yuqori qiymatli aktivga tegishli bo'lsa, bu eng ustuvor tahdid hisoblanadi.

Aktiv qiymati va tahdid tasnifini birgalikda qo'llash mudofaa tizimini loyihalashning asosiy metodologiyasini tashkil etadi: avval eng qimmatli aktivlar aniqlanadi, so'ng ularga tegishli bo'lgan eng yuqori ta'sirli tahdidlar belgilanadi, va aynan shu kesishma nuqtalariga eng kuchli himoya choralari yo'naltiriladi. Bu yondashuv uchinchi bobda ko'rilgan NIST CSF ning "Aniqlash" (Identify) funksiyasining amaliy ko'rinishidir.