Terminlar lugʻati
222 ta atama
Umumiy lugʻat va har bir bobning oʻz glossariysi. Termin qaysi bobda izohlanganini koʻrish uchun bob belgisiga bosing.
222 ta termin
A
- ABAC9-bob
- atributga asoslangan kirish nazorati; rol, vaqt, joy kabi atributlar birgalikda hisobga olinadi.
- Aktiv1-bob
- tashkilot uchun qimmatli, himoyalanuvchi resurs.
- Aktiv hujum11-bob
- ma'lumot yoki xizmatga aralashib, uni o'zgartirish yoki to'xtatishga qaratilgan hujum.
- Aktiv qiymati5-bob
- axborot obyektining tashkilot uchun muhimlik darajasi.
- ARPANET2-bob
- 1969-yilda ishga tushirilgan, internetning asosini tashkil etgan kompyuter tarmog'i.
- Autentifikatsiya9-bob
- foydalanuvchining o'zi da'vo qilgan shaxs ekanini tekshirish va isbotlash jarayoni.
- AutentifikatsiyaAuthentication
- foydalanuvchining o'zi aytgan shaxs ekanini tekshirish va isbotlash jarayoni.
- Autentifikatsiya7-bob
- foydalanuvchining aytgan shaxs ekanini isbotlash jarayoni (masalan, parol yoki biometrika).
- AvtorizatsiyaAuthorization
- autentifikatsiyadan o'tgan foydalanuvchiga qaysi resursga qanday huquq berilishini aniqlash.
- Avtorizatsiya9-bob
- autentifikatsiyadan o'tgan foydalanuvchiga qaysi resursga qanday huquq berilishini aniqlash.
- Axborot2-bob
- kontekstda ma'no berilgan, qayta ishlangan ma'lumot.
- Axborot aktivi2-bob
- tashkilot uchun iqtisodiy foyda keltiradigan, himoyalanishi zarur bo'lgan axborot.
- Axborot mulkdori6-bob
- axborot resursiga to'liq egalik qiladigan, undan foydalanadigan va uni tasarruf etadigan subyekt.
- Axborotni huquqiy himoya qilish6-bob
- axborot bilan bog'liq munosabatlarni qonun va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar orqali tartibga solish.
- Axborotning qiymati2-bob
- axborotdan foydalanish natijasida qaror noaniqligining kamayishi miqdori.
- Axborot qiymatining pasayishi2-bob
- axborot qiymatining vaqt o'tishi bilan kamayib borishi.
- Axborot tashuvchi3-bob
- axborot mavjud bo'lgan jismoniy yoki axborot muhiti.
- Axborot xavfsizligi
- axborotning maxfiyligi, yaxlitligi va mavjudligini ta'minlash bilan bog'liq chora-tadbirlar majmui.
- Axborot xavfsizligi1-bob
- axborotga tasodifan yoki atayin ruxsatsiz ta’sir etishga yo‘l qo‘yilmaydigan holat.
- Axborot xavfsizligi xizmati7-bob
- tashkilotda axborot xavfsizligini muvofiqlashtiruvchi, nazorat qiluvchi va rivojlantiruvchi bo'linma.
B
- B2B10-bob
- korxonadan korxonaga model; bitim ikki tashkilot o'rtasida amalga oshiriladi.
- B2C10-bob
- korxonadan iste'molchiga model; onlayn do'konlar shunga misol.
- B2G10-bob
- korxonadan davlatga model; davlat xaridlari va hisobot topshirish.
- Beqarorlashtirish4-bob
- himoyalangan ma'lumotga buzish, o'zgartirish, nusxalash yoki bloklash orqali salbiy ta'sir ko'rsatish.
- Bilim2-bob
- axborot va tajriba birligidan yuzaga keladigan, qaror qabul qilishga imkon beruvchi chuqur tushuncha.
- Bilim iqtisodiyoti2-bob
- iqtisodiy o'sish asosini yer yoki sanoat kapitalidan ko'ra bilim va axborot tashkil etadigan iqtisodiy tizim.
- Bilim ishchisi2-bob
- qo'l kuchi emas, axborot tahlili va bilim ishlab chiqarish orqali mehnat qiluvchi mutaxassis (Drucker, 1959).
- Bilish zarurati7-bob
- maxfiy ma'lumotga faqat unga haqiqiy ehtiyoji bo'lgan shaxsning kirishini ta'minlash tamoyili.
- BiometrikaBiometrics
- foydalanuvchini uning fiziologik yoki xulq-atvorga oid belgilari orqali autentifikatsiya qilish usuli.
- Biometrik autentifikatsiya9-bob
- foydalanuvchining fiziologik yoki xulq-atvorga oid belgilariga asoslangan tekshiruv usuli.
- Blokli shifr8-bob
- ma'lumotni teng uzunlikdagi bloklarga bo'lib shifrlaydigan simmetrik algoritm.
- Botnet1-bob
- buzg‘unchi tomonidan masofadan boshqariladigan zararlangan qurilmalar tarmog‘i.
- Brute force hujumi
- barcha mumkin bo'lgan kalitlar yoki parollar kombinatsiyasini ketma-ket sinab ko'rish orqali tizimni buzishga urinish.
C
- C2C10-bob
- iste'molchidan iste'molchiga model; platforma faqat vositachi bo'ladi.
- Chuqurlashtirilgan himoyaDefense in depth
- axborotni bir necha mustaqil himoya qatlami orqali himoyalash tamoyili.
- Chuqurlashtirilgan himoyadefense in depth7-bob
- himoyani bir necha mustaqil qatlam orqali qurish tamoyili; bir qatlam yorilsa, keyingisi himoyani davom ettiradi.
- Chuvalchang4-bob
- mustaqil ravishda tarmoq orqali tarqaladigan zararli dastur.
- Cookie9-bob
- brauzerda saqlanadigan va har bir so'rov bilan serverga yuboriladigan kichik ma'lumot bo'lagi.
D
- DAC9-bob
- ixtiyoriy kirish nazorati; resurs egasi kimga ruxsat berishni o'zi hal qiladi.
- Davlat siri6-bob
- davlat tomonidan himoyalanadigan, oshkor etilishi mamlakat xavfsizligiga zarar yetkazishi mumkin bo'lgan ma'lumot.
- Demilitarizatsiya zonasiDMZ
- tashqaridan ko'rinishi kerak bo'lgan xizmatlar joylashtiriladigan, ichki tarmoqdan ajratilgan oraliq zona.
- Demilitarizatsiya zonasiDMZ11-bob
- tashqaridan ko'rinishi kerak bo'lgan xizmatlar joylashtiriladigan, ichki tarmoqdan ajratilgan oraliq zona.
- DeshifrlashCryptanalysis
- kalitni bilmasdan shifrmatndan ochiq matnni tiklashga urinish; kriptotahlilning predmeti.
- DLP1-bob
- ma’lumot sizib chiqishining oldini olish tizimi.
E
- Elektron biznes10-bob
- tashkilotning ichki va tashqi jarayonlarini axborot texnologiyalari yordamida amalga oshirish.
- Elektron hujjat10-bob
- elektron shaklda rasmiylashtirilgan va qonunga muvofiq qog'oz hujjatga tenglashtiriladigan hujjat.
- Elektron raqamli imzoERI8-bob
- hujjat xeshini shaxsiy kalit bilan shifrlash orqali hosil qilinadigan, yaxlitlik va rad eta olmaslikni ta'minlovchi imzo.
- Elektron raqamli imzoERI
- hujjat xeshini shaxsiy kalit bilan shifrlash orqali hosil qilinadigan, yaxlitlik va rad eta olmaslikni ta'minlovchi imzo.
- Elektron savdo maydonchasi10-bob
- sotuvchi va xaridorni bog'lovchi, buyurtmalarni qabul qiluvchi axborot tizimi.
- Elektron tijorat10-bob
- elektron biznesning tovar va xizmatlarni sotish hamda sotib olish bilan bog'liq qismi.
- Evristik tahlil4-bob
- fayl tuzilishini shubhali andozalarga moslik bo'yicha baholovchi ehtimollik usuli.
F
- FishingPhishing
- ishonchli tashkilot nomidan soxta xat yuborib, parol yoki boshqa ma'lumot undirish hujumi.
- Funksional arxitektura5-bob
- dasturning ichki komponentlari va ular orasidagi o'zaro aloqa tuzilmasi.
G
- Gibrid shifrlash
- seans kalitini asimmetrik, ma'lumotni simmetrik usulda shifrlash orqali ikki usulning afzalligini birlashtiruvchi sxema.
- Gibrid shifrlash8-bob
- kalitni asimmetrik, ma'lumotni esa simmetrik usulda shifrlaydigan aralash sxema.
H
- Harakatlar rejasi5-bob
- virus hujumi yuz berganda bajariladigan bosqichma-bosqich tartib-qoidalar hujjati.
- Har bir bobda tarixiy yoki hozirgi voqeadan olingan kirish hodisasi mavjud
- Bu hodisalar o'quv materialini quruq nazariy bayondan ajratib, talabaga «bu bilimlar nima uchun zarur?» degan savolga aniq javob beradi. Barcha boblarda «Raqamli Yechim» MChJ ssenariysi qo'llaniladi: kichik kompaniya xavfsizlik muammolari bilan duch keladi va ularni izchil hal qiladi. Shu tariqa talaba har bir yangi tushunchani o'ziga tanish vaziyat kontekstida o'rganadi.
- Havo bo'shlig'iair gap11-bob
- tarmoqni tashqi tarmoqlardan jismonan ajratish; yakka o'zi to'liq himoya bermaydi.
- Himoya qiluvchi vosita5-bob
- mudofaa tizimining dasturiy, apparat yoki tashkiliy elementi.
- Hisobga olish9-bob
- foydalanuvchining tizimdagi harakatlarini qayd etib borish (jurnal yuritish).
- Hisob ma'lumotini qayta ishlatish hujumi9-bob
- boshqa xizmatdan sizib chiqqan login va parol juftligini boshqa saytlarda sinab ko'rish.
- Hujum1-bob
- xavfsizlikni buzishga urinishning amalga oshirilishi.
- Hujumni aniqlash tizimiIDS
- tarmoq trafigini kuzatib, shubhali harakat to'g'risida ogohlantirish beruvchi tizim.
- Hujumni aniqlash tizimiIDS11-bob
- tarmoq trafigini kuzatib, shubhali harakat to'g'risida ogohlantirish beruvchi tizim.
- Hujumni oldini olish tizimiIPS11-bob
- shubhali trafikni aniqlab, uni real vaqtda to'xtatuvchi tizim.
- Hujumni oldini olish tizimiIPS
- shubhali trafikni aniqlab, uni real vaqtda to'xtatuvchi tizim.
- Huquqiy muvofiqlikcompliance6-bob
- tashkilot faoliyatining amaldagi qonun va normativ talablarga to'liq mos kelishi.
I
- IAM9-bob
- raqamli shaxslarni va ularning huquqlarini butun hayot tsikli davomida boshqarish tizimi.
- Identifikatsiya7-bob
- foydalanuvchining o'zini tanishtirishi (masalan, login kiritish).
- IdentifikatsiyaIdentification
- foydalanuvchining o'zini tanishtirishi, ya'ni o'z identifikatorini taqdim etishi.
- Identifikatsiya9-bob
- foydalanuvchining o'zini tanishtirishi, ya'ni o'z identifikatorini (masalan, login) taqdim etishi.
- Ijtimoiy injiniringSocial engineering
- texnik zaiflikka emas, inson ishonchiga qaratilgan hujum usuli.
- Ijtimoiy injiniringsocial engineering7-bob
- texnik zaiflik emas, inson ishonchini nishonga oluvchi hujum usuli.
- Ijtimoiy muhandislik1-bob
- psixologik aldov orqali maxfiy ma’lumot undirish amaliyoti.
- Intellektual mulk6-bob
- ijodiy yoki texnik faoliyat natijalariga bo'lgan huquqlar majmui (mualliflik huquqi, patent, tovar belgisi va boshqalar).
- Ishonchsiz tarmoqZero Trust
- hech qanday foydalanuvchi yoki qurilmaga avtomatik ishonch berilmaydigan xavfsizlik arxitekturasi.
- Iste'molchi ishonchi10-bob
- xaridorning sotuvchi va uning tizimiga bo'lgan ishonchi; elektron biznesning muhim iqtisodiy omili.
- Iste'molchi qiymati2-bob
- axborotning muayyan foydalanuvchi va maqsad uchun ega bo'lgan qiymati.
- Izolyatsiya5-bob
- zararlangan tizimni sog'lom tizimlardan ajratish bosqichi.
J
- Jismoniy himoya7-bob
- obyektlarga va aktivlarga fizik kirishni cheklovchi choralar (to'siq, qulf, qo'riqchi, kamera).
K
- Kalit8-bob
- shifrlash algoritmining maxsus parametri bo'lib, o'zgartirishning aniq variantini belgilaydi.
- KalitKey
- shifrlash algoritmining parametri bo'lib, o'zgartirishning aniq variantini belgilaydigan sir qiymat.
- Kalitlar iyerarxiyasi8-bob
- kalitlarni darajalarga ajratib, quyi darajadagilarni yuqori darajadagi kalit bilan himoyalash tuzilmasi.
- Kamida imtiyoz7-bob
- xodimga faqat o'z vazifasi uchun zarur minimal huquqni berish tamoyili.
- Kamida imtiyozLeast privilege
- foydalanuvchiga faqat o'z vazifasi uchun zarur minimal huquqni berish tamoyili.
- Karantin5-bob
- shubhali fayllarni asosiy tizimdan izolyatsiya qiluvchi antivirus komponenti.
- Katalog xizmati9-bob
- tashkilotdagi foydalanuvchilar, guruhlar va siyosatlar to'g'risidagi ma'lumotni markazlashgan saqlovchi tizim (masalan, Active Directory).
- Kerberos9-bob
- chiptalarga asoslangan tarmoq autentifikatsiya protokoli; parol xizmatlarga uzatilmaydi.
- Kerberos
- chiptalarga asoslangan tarmoq autentifikatsiya protokoli; parol xizmatga to'g'ridan-to'g'ri uzatilmaydi.
- Kerkgoff prinsipi8-bob
- kriptotizimning xavfsizligi faqat kalit maxfiyligiga tayanishi, algoritm esa ochiq bo'lishi kerakligi haqidagi tamoyil.
- Kerkgoff prinsipi
- kriptotizimning xavfsizligi faqat kalit maxfiyligiga tayanishi kerak, algoritm esa ochiq bo'lishi kerak degan tamoyil.
- Kiberxavfsizlik1-bob
- elektron shakldagi axborot va tizimlarni raqamli hujumlardan himoyalash amaliyoti.
- Kirishni boshqarish7-bob
- kim, qaysi resursga va qanday huquq bilan kirishini nazorat qilish tizimi.
- Kompyuter virusi4-bob
- o'z nusxalarini yaratib, ularni fayl yoki tizim sohalariga joylashtira oladigan dastur.
- Konfident6-bob
- tijorat sirini bilishga qonuniy asosda ruxsat etilgan va uni oshkor etmaslik majburiyatini olgan shaxs.
- Kontseptual model3-bob
- murakkab tizimning soddalashtirilgan, asosiy xususiyatlarini saqlab qolgan tasviri.
- Ko'p omilli autentifikatsiyaMFA9-bob
- turli guruhdagi kamida ikki omilni birga talab qiladigan autentifikatsiya usuli.
- Ko'p omilli autentifikatsiyaMFA
- kamida ikki xil omilni (bilaman, menda bor, o'zim) birga talab qiladigan autentifikatsiya usuli.
- Ko'p omilli autentifikatsiyaMFA7-bob
- kamida ikki xil omilni (bilaman, menda bor, o'zim) birga talab qiladigan autentifikatsiya usuli.
- Kriptografiya8-bob
- axborotni faqat qonuniy oluvchi tiklay oladigan shaklga o'zgartirish usullarini o'rganuvchi fan.
- KriptografiyaCryptography
- axborotni faqat qonuniy oluvchi tiklay oladigan shaklga o'zgartirish usullarini o'rganuvchi fan.
- Kriptotahlil8-bob
- shifrni kalitni bilmasdan buzish usullarini o'rganuvchi soha.
L
- LDAP9-bob
- katalogdagi ma'lumotni so'rash va o'zgartirish uchun mo'ljallangan yengil protokol.
- Lug'at hujumi9-bob
- tayyor so'zlar va keng tarqalgan parollar ro'yxatidan foydalanib parolni topishga urinish.
- Lug'at hujumiDictionary attack
- keng tarqalgan parollar ro'yxatidan foydalanib parolni topishga urinish hujumi.
M
- MAC9-bob
- majburiy kirish nazorati; kirish qat'iy qoidalar va maxfiylik darajalari asosida belgilanadi.
- Ma'lumot2-bob
- qayta ishlanmagan faktlar va raqamlar to'plami.
- Ma'lumotni minimal to'plash10-bob
- faqat faoliyat uchun haqiqatan zarur bo'lgan ma'lumotni to'plash tamoyili.
- Ma'lumot sizishining oldini olishDLP
- nozik ma'lumotning tashkilotdan tashqariga chiqib ketishini nazorat qiluvchi tizim.
- Ma'lumot sizishining oldini olishDLP11-bob
- nozik ma'lumotning tashkilotdan tashqariga chiqib ketishini nazorat qiluvchi tizim.
- MavjudlikAvailability
- vakolatli foydalanuvchilarning axborot va tizimga zarur paytda benuqson kira olishi.
- Mavjudlik1-bob
- axborot va xizmatlarning zarur bo‘lganda ochiqligi.
- Maxfiylik1-bob
- axborotdan faqat vakolatli shaxslar foydalana olishi.
- MaxfiylikConfidentiality
- axborotga faqat vakolatli shaxslar kirishi ta'minlangan holat.
- Maxfiylik darajasi6-bob
- ma'lumotning oshkor bo'lishi keltirishi mumkin bo'lgan zarar og'irligiga qarab belgilanadigan daraja (grif).
- Maxfiylik rejimi6-bob
- tijorat siri egasi ma'lumotni himoya qilish uchun yozma ravishda o'rnatadigan chora-tadbirlar tizimi.
- McCumber kubi3-bob
- axborot xavfsizligini uch o'q (holat, xizmat, chora) bo'yicha tahlil qiluvchi kontseptual model (1991).
- Minimal huquq tamoyili5-bob
- har bir dastur yoki foydalanuvchiga faqat zarur bo'lgan minimal kirish huquqini berish tamoyili.
- Mualliflik huquqi6-bob
- asarlarga, shu jumladan kompyuter dasturlariga bo'lgan, yaratilgan paytdan avtomatik vujudga keladigan huquq.
- Mudofaa tizimi5-bob
- texnik, tashkiliy va inson resurslarini birlashtirgan, virusga qarshi yaxlit himoya tuzilmasi.
- Muhandislik-texnik muhofaza7-bob
- axborotni sizish, ruxsatsiz kirish va texnik qo'lga olinishdan himoya qiluvchi qurilma va texnik yechimlar majmui.
N
O
- Ob'ekt3-bob
- himoyalanadigan passiv element: fayl, ma'lumotlar bazasi yoki resurs.
- Ochiq kalitPublic key
- hammaga tarqatilishi mumkin bo'lgan va shifrlash yoki imzoni tekshirish uchun ishlatiladigan kalit.
- Ochiq kalit8-bob
- hammaga tarqatilishi mumkin bo'lgan va shifrlash yoki imzoni tekshirish uchun ishlatiladigan kalit.
- Ochiq kalitli (asimmetrik) shifrlash8-bob
- shifrlash va shifrni ochish uchun turli, matematik bog'liq ikki kalitdan foydalanadigan tizim.
- Ochiq matn8-bob
- shifrlanishi kerak bo'lgan dastlabki xabar.
- Ommaviy oferta10-bob
- barcha xaridorlar uchun bir xil amal qiladigan va buyurtma berish orqali qabul qilinadigan taklif.
- Oqimli shifrStream cipher
- ma'lumotni belgi-belgilab, ketma-ket shifrlaydigan simmetrik algoritm.
- Oqimli shifr8-bob
- ma'lumotni belgi-belgilab, ketma-ket shifrlaydigan simmetrik algoritm.
- O'rin almashtirish8-bob
- belgilar o'zgarmasdan, faqat ularning matndagi o'rni almashadigan akslantirish.
- O'rniga qo'yishalmashtirish8-bob
- ochiq matndagi belgi boshqa belgi bilan almashtiriladigan akslantirish.
- O'rtadagi shaxs hujumi11-bob
- tajovuzkorning ikki tomon o'rtasiga joylashib, aloqani o'qishi va o'zgartirishi.
- O'rtadagi shaxs hujumiMITM
- tajovuzkorning ikki tomon o'rtasiga joylashib, aloqani o'qishi va o'zgartirishi.
P
- PAM9-bob
- imtiyozli (ma'muriy huquqli) hisoblarni himoyalash va nazorat qilish tizimi.
- Passiv hujum11-bob
- ma'lumotni o'zgartirmasdan, faqat kuzatish yoki o'qishga qaratilgan hujum.
- Patent6-bob
- ixtiro, foydali model yoki sanoat namunasiga bo'lgan, ro'yxatdan o'tkazish orqali beriladigan mustasno huquq.
- PCI DSS10-bob
- to'lov kartalari sanoatining ma'lumotlar xavfsizligi standarti; talablari tranzaksiyalar soniga qarab tabaqalanadi.
- PCI DSS
- to'lov kartalari sanoatining ma'lumotlar xavfsizligi standarti; talablari tranzaksiyalar soniga qarab tabaqalanadi.
- PDCA tsikli1-bob
- Reja, Bajarish, Tekshirish, Harakat qilish bosqichlaridan iborat takrorlanuvchi boshqaruv jarayoni.
- Polimorf virus4-bob
- har safar ko'payganda o'z kodini o'zgartiradigan virus.
- Proksi-server11-bob
- foydalanuvchi va tashqi tarmoq o'rtasida turuvchi va so'rovlarni ular nomidan yuboruvchi vositachi.
Q
- Qo'llanmaning tuzilishi quyidagicha
- I-bob kiberxavfsizlikning poydevor tushunchalarini — axborot xavfsizligi tizimini, xavfsizlik vositalarini, tahdid va hujum turlarini o'rganadi. II-bob axborotning iqtisodiy qiymati va uni himoyalash zaruriyatini asoslaydi. III-bob axborot xavfsizligining kontseptual modellarini (McCumber kubi, STRIDE, NIST CSF, Zero Trust) ko'rib chiqadi. IV va V boblar kompyuter viruslari, ularning turlari, tarqalish yo'llari va ularga qarshi mudofaa tizimlarini batafsil tahlil qiladi.
- Qum qutisisandbox4-bob
- shubhali dasturni izolyatsiyalangan virtual muhitda sinovdan o'tkazish usuli.
R
- Rad eta olmaslikNon-repudiation
- tomonlardan birortasi ham amalga oshirilgan amaldan keyinchalik tonishiga yo'l qo'yilmasligi xossasi.
- Rad etmaslik3-bob
- bajarilgan amaldan voz kechib bo'lmasligini kafolatlash xususiyati.
- Raqamli imzo5-bob
- dastur ishlab chiqaruvchisining haqiqiyligini tasdiqlovchi kriptografik mexanizm.
- Raqamli sertifikat8-bob
- egasining ochiq kalitini uning shaxsi bilan bog'lovchi va sertifikat markazi tomonidan imzolangan elektron hujjat.
- Raqamli sertifikatDigital certificate
- egasining ochiq kalitini uning shaxsi bilan bog'lovchi va sertifikat markazi tomonidan imzolangan elektron hujjat.
- RBAC9-bob
- rolga asoslangan kirish nazorati; huquqlar xodimning lavozimi orqali beriladi.
- Rezident virus4-bob
- operativ xotirada doimiy joylashib, tizim ishlagan davomida faol bo'ladigan virus.
- RiskRisk
- tahdid amalga oshishi ehtimoli va uning oqibatlari mahsulining baholash ko'rsatkichi.
- Risk1-bob
- noaniqlikning maqsadlarga ta’siri, potensial zarar.
- Rolga asoslangan kirishni boshqarishRBAC
- foydalanuvchining lavozimi (roli) asosida kirish huquqlari beriladigan model.
S
- Seans kaliti8-bob
- faqat bitta aloqa seansi uchun yaratiladigan vaqtinchalik simmetrik kalit.
- Seans kalitiSession key
- faqat bitta aloqa seansi uchun yaratiladigan vaqtinchalik simmetrik kalit.
- Sertifikat markaziCA8-bob
- sertifikatlarni beruvchi va ulardagi ma'lumot to'g'riligini o'z imzosi bilan tasdiqlovchi ishonchli uchinchi tomon.
- SessiyaSession
- foydalanuvchining tizimga kirgan paytdan chiqqan paytigacha davom etadigan ish davri.
- Sessiya9-bob
- foydalanuvchining tizimga kirgan paytdan chiqqan paytigacha davom etadigan ish davri.
- Shaxsga doir ma'lumotlar6-bob
- muayyan jismoniy shaxsga taalluqli yoki uni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi ma'lumot.
- Shaxsiy kalitPrivate key
- faqat egasida saqlanadigan va shifrni ochish yoki imzolash uchun ishlatiladigan maxfiy kalit.
- Shaxsiy kalit8-bob
- faqat egasida saqlanadigan va shifrni ochish yoki imzolash uchun ishlatiladigan maxfiy kalit.
- Shaxsni tasdiqlovchi provayderIdP9-bob
- yagona kirish tizimida foydalanuvchi shaxsini tekshiruvchi va tasdiqlovchi ishonchli tizim.
- ShifrmatnCiphertext
- ochiq matnni shifrlash natijasida hosil bo'lgan o'qib bo'lmas xabar.
- Shifrmatn8-bob
- ochiq matnni shifrlash natijasida hosil bo'lgan xabar.
- Signatura tahlili4-bob
- ma'lum viruslarning raqamli izini bazadagi imzolar bilan solishtirish usuli.
- Simmetrik shifrlashSymmetric encryption
- shifrlash va shifrni ochish uchun bitta va o'sha maxfiy kalitdan foydalanadigan tizim.
- Simmetrik shifrlash8-bob
- shifrlash va shifrni ochish uchun bitta maxfiy kalitdan foydalanadigan tizim.
- Sizib chiqish kanali3-bob
- axborotning ruxsat etilmagan tashuvchi orqali tashqariga chiqib ketish yo'li.
- Soxta kirish nuqtasi11-bob
- haqiqiy tarmoqqa o'xshatib yaratilgan va foydalanuvchilarni aldashga mo'ljallangan simsiz kirish nuqtasi.
- Soxtalash3-bob
- kimdir boshqa shaxs yoki tizim nomidan harakat qilishi.
- Steganografiya8-bob
- xabarning mazmunini emas, uning mavjudligini yashirish usuli.
- SteganografiyaSteganography
- xabarning mazmunini emas, uning mavjudligini yashirish usuli.
- Stels virus4-bob
- o'z mavjudligini operatsion tizim va antivirusdan yashiruvchi virus.
- Stop-listblocklist9-bob
- keng tarqalgan va sizib chiqqan parollar ro'yxati; yangi parol shu ro'yxatga qarshi tekshiriladi.
- Stop-listBlocklist
- keng tarqalgan va sizib chiqqan parollar ro'yxati; yangi parol shu ro'yxatga qarshi tekshiriladi.
- STRIDE3-bob
- Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan olti tahdid turini o'z ichiga olgan tahdid tasnif modeli.
- Sub'ekt3-bob
- axborotga murojaat qiluvchi faol element: foydalanuvchi, dastur yoki qurilma.
T
- TahdidThreat
- axborot tizimiga zarar yetkazishi mumkin bo'lgan potensial hodisa yoki omil.
- Tahdid1-bob
- xavfsizlikni buzish ehtimoli.
- Ta'minot zanjiri orqali hujumSupply chain attack
- nishon tashkilotga uning hamkori yoki yetkazib beruvchisi orqali amalga oshiriladigan hujum.
- Ta'minot zanjiri orqali hujum10-bob
- nishon tashkilotga uning hamkori yoki yetkazib beruvchisi orqali amalga oshiriladigan hujum.
- Tarmoq segmentatsiyasi
- tarmoqni bir necha mustaqil qismga bo'lib, ular o'rtasidagi o'tishni nazorat qilish.
- Tarmoq segmentatsiyasi11-bob
- tarmoqni bir necha mustaqil qismga bo'lib, ular o'rtasidagi o'tishni nazorat qilish.
- Tarmoq xavfsizligi11-bob
- uzatilayotgan ma'lumotni va tarmoq resurslarini ruxsatsiz kirish, o'zgartirish va xizmatning to'xtatilishidan himoya qilish.
- Tashkiliy himoya7-bob
- axborot xavfsizligini ta'minlashga qaratilgan tashkiliy chora-tadbirlar, tartib-qoidalar va jarayonlar majmui.
- Texnik sizish kanali7-bob
- axborot texnik vositalar orqali masofadan sizib chiqishi mumkin bo'lgan yo'l (vizual-optik, elektromagnit, akustik).
- Tijorat siri6-bob
- tijoriy qimmatga ega, uchinchi shaxslarga noma'lum va egasi maxfiy saqlash choralarini ko'rgan ma'lumot.
- TokenizatsiyaTokenization
- haqiqiy ma'lumotni (masalan, karta raqamini) matematik bog'liqliksiz tasodifiy qiymat bilan almashtirish.
- Tokenizatsiya10-bob
- haqiqiy karta raqamini asl ma'lumot bilan matematik bog'liq bo'lmagan tasodifiy qiymat bilan almashtirish.
- To'lov shlyuzi10-bob
- onlayn do'kon va to'lov tizimi o'rtasida to'lov so'rovlarini uzatuvchi vosita.
- Tovar belgisi6-bob
- bir tadbirkorning tovar va xizmatlarini boshqasinikidan ajratuvchi, ro'yxatdan o'tkaziladigan belgi.
- Troyan4-bob
- foydali dastur qiyofasida yashiringan, o'zini ko'paytirmaydigan zararli dastur.
- TuzSalt
- har bir parolga qo'shiladigan va xesh bilan birga saqlanadigan tasodifiy qiymat; jadval hujumlaridan himoyalaydi.
- Tuzsalt9-bob
- har bir parolga qo'shiladigan va xesh bilan birga saqlanadigan tasodifiy qiymat.
- Tuzsalt8-bob
- parol xeshiga qo'shiladigan va xesh bilan birga saqlanadigan tasodifiy qiymat.
V
- Vazifalar bo'linishi7-bob
- muhim jarayonni bir necha xodim o'rtasida bo'lish orqali yakka nazoratni bartaraf etish tamoyili.
- Virtual xususiy tarmoqVPN
- ochiq tarmoq ustida shifrlangan tunnel yaratib, xavfsiz aloqani ta'minlovchi texnologiya.
- Virtual xususiy tarmoqVPN11-bob
- ochiq tarmoq ustida shifrlangan tunnel yaratib, xavfsiz aloqani ta'minlovchi texnologiya.
- VirusComputer virus
- o'z nusxasini boshqa fayllarga biriktirib ko'payadigan zararli dastur turi.
- Virus hayot tsikli4-bob
- kirish, faollashish, qidiruv, nusxalash va joriy etishdan iborat besh bosqichli jarayon.
W
- WPA2 va WPA311-bob
- simsiz tarmoqlarni himoyalash protokollari; WPA2 keng tarqalgan, WPA3 esa eng zamonaviy hisoblanadi.
X
- Xabar autentifikatsiya kodiMAC8-bob
- ma'lumot va maxfiy kalit asosida hisoblanadigan, yaxlitlikni tasdiqlovchi qiymat.
- Xavfsizlik devori11-bob
- tarmoqlar o'rtasidagi trafikni belgilangan qoidalar asosida nazorat qiluvchi vosita.
- Xavfsizlik devoriFirewall
- tarmoqlar o'rtasidagi trafikni belgilangan qoidalar asosida nazorat qiluvchi vosita.
- Xavfsizlik siyosati7-bob
- tashkilotning xavfsizlikka umumiy yondashuvini, maqsad va tamoyillarini belgilovchi yuqori darajadagi hujjat.
- Xesh-funksiya8-bob
- ixtiyoriy uzunlikdagi ma'lumotni qat'iy uzunlikdagi qiymatga aylantiruvchi bir tomonlama funksiya.
- Xesh-funksiyaHash function
- ixtiyoriy uzunlikdagi ma'lumotni qat'iy uzunlikdagi qiymatga aylantiruvchi bir tomonlama funksiya.
- Xizmatni to'xtatish hujumiDoS11-bob
- tizimni ortiqcha so'rovlar bilan to'ldirib, uni ishlamay qoldirishga qaratilgan hujum.
- Xizmatni to'xtatish hujumiDoS
- tizimni ortiqcha so'rovlar bilan to'ldirib, uni haqiqiy foydalanuvchilarga xizmat ko'rsata olmay qoldiradigan hujum.
- Xizmat siri6-bob
- davlat sirining bir turi bo'lib, «Mutlaqo maxfiy» yoki «Maxfiy» grifi bilan belgilanadi.
Y
- Yagona kirishSSO
- bir marta autentifikatsiyadan o'tib, bir necha xizmatdan qayta parol kiritmasdan foydalanish imkonini beruvchi tizim.
- Yagona kirishSSO9-bob
- bir marta autentifikatsiyadan o'tib, bir necha xizmatdan qayta parol kiritmasdan foydalanish imkonini beruvchi tizim.
- Yaxlitlik1-bob
- axborotning faqat vakolatli tarzda o‘zgartirilishi, buzilmagan holatda saqlanishi.
- YaxlitlikIntegrity
- axborot ruxsatsiz o'zgartirishlardan himoyalangan va ishonchli holda saqlanishi.
Z
- Zaiflik1-bob
- tizimni hujumga ochiq qoldiruvchi kamchilik.
- ZaiflikVulnerability
- tizim yoki jarayondagi tahdidni amalga oshirishga imkon beruvchi kamchilik.
- Zararli dastur1-bob
- virus, chuvalchang, troyan va to‘lov dasturlarini qamrovchi umumiy atama.
- Zararli dasturMalware
- kompyuter tizimiga zarar yetkazish maqsadida yaratilgan har qanday dasturiy ta'minot.
- Zero Trust
- «hech kimga ishonma» tamoyiliga asoslangan zamonaviy xavfsizlik arxitekturasi; har bir so'rov tekshiriladi.
- Zero Trust3-bob
- hech kimga oldindan ishonilmaydigan, har bir kirish tekshiriladigan zamonaviy xavfsizlik konsepsiyasi.