Cyber Academy
Bepul boshlash

2-bob

Axborotning qiymati

Talabalarda axborot texnologiyalari va axborot xavfsizligining tarixiy rivojlanish bosqichlari haqida yaxlit tasavvur hosil qilish, axborotning qiymati va iste'molchi qiymati tushunchalarini ochib berish, shuningdek axborot qiymatining himoya darajasini belgilashdagi ahamiyatini amaliy jihatdan tushuntirish.

Darsni boshlash

"Bilim — XXI asr kapitali": Peter Druckerning bashorati

Yigirmanchi asrning o'rtalarida menejment fani asoschisi Peter Drucker quyidagini yozdi: tarix davomida iqtisodiy kuch yer egaligidan sanoat kapitaliga ko'chdi; XXI asrda esa bu kuch bilim va axborotga o'tadi. Drucker 1959-yilda ilmiy muomalaga "bilim ishchisi" (knowledge worker) tushunchasini kiritdi. Bilim ishchisi qo'l kuchi bilan emas, balki axborotni tahlil qilish, qaror qabul qilish va yangi bilim yaratish bilan tirikchilik qiluvchi mutaxassisdir. Drucker bu kelajakni 1988-yildagi "The Coming of the New Organization" nomli maqolasida batafsilroq ochib berdi: kelajak tashkilotida ustun kapital mashina-uskuna yoki bino emas, xodimlarning boshi va kompyuter tizimlarida saqlanuvchi axborot bo'ladi.

Drucker bashorati bugun haqiqatga aylandi. Google, Amazon va shunga o'xshash kompaniyalarning bozor qiymati ularning zavodlari yoki binolari bilan emas, to'plangan ma'lumotlar va algoritmlar bilan belgilanadi. "Bilim raqobatdagi asosiy ustunlik", degan ibora endi siyosatchilar va iqtisodchilarning emas, oddiy ishbilarmonlarning tilidan tushmaydi. Bugungi kompyuter injiniringi mutaxassisi ham aynan bilim ishchisi: u ma'lumotlarni o'rnatadi, boshqaradi va himoya qiladi, bu esa uning asosiy kapital bo'lib qolgan axborot bilan ishlagani demakdir.

Drucker g'oyasining kiberxavfsizlik uchun amaliy xulosasi quyidagicha: agar bilim va axborot asosiy kapital bo'lsa, uni o'g'irlash moliyaviy kapital o'g'irlash bilan barobar hisoblanadi. Shu sababli axborot xavfsizligi tashkilot uchun ikkinchi darajali texnik masala emas, balki asosiy kapitalini muhofaza qilish masalasidir. Ushbu nuqtai nazardan olganda, ushbu bobda o'rganiladigan axborot qiymati tushunchasi nafaqat nazariy, balki har bir mutaxassisning kundalik kasbiy mas'uliyatini belgilovchi amaliy asosga aylanadi.

`

2.1-rasm. Peter Drucker konsepsiyasida bilim kapitalining shakllanishi va axborot xavfsizligi

Mavzular

  1. 2.1Ilmiy-texnik taraqqiyot va axborot xavfsizligini rivojlantirish bosqichlari→
  2. 2.2Axborotning qiymati va iste'molchi qiymati tushunchasi→

Mustaqil taʼlim

  1. 01

    Peter Drucker bashoratini bugungi bozorning uchta yirik kompaniyasi (masalan Google, Amazon, Microsoft) misolida izohlang: ularning qiymati qaysi aktivga asoslanadi va bu Drucker g'oyasini qanday tasdiqlaydi? Hajmi: 1 bet.

  2. 02

    O'zingizga tanish bo'lgan uchta ma'lumot turini tanlang va ularning qiymati vaqt o'tishi bilan qanchalik tez kamayishini «tez, o'rtacha, sekin» shkalasida baholab, natijani jadval ko'rinishida taqdim eting.

  3. 03

    SavdoMarket ssenariysi asosida do'kon uchun beshta muhim axborot aktivini aniqlang, ularni qiymati bo'yicha tartiblang va har biriga mos himoya darajasini taklif qiling. Tanlovingizni CIA uchligi tamoyillari orqali asoslang.

Yakun

Bob xulosasi

Ushbu bobda axborotning qiymati va uning rivojlanish konteksti ko'rib chiqildi. Peter Drucker 1980-yillarda bashorat qilganidek, iqtisodiy kuch yer va kapitaldan bilim hamda axborotga ko'chdi. Axborot texnologiyalari bosma matbaadan boshlab bulutli hisoblash va sun'iy intellektgacha izchil rivojlangan bo'lib, har bir yangi bosqich yangi imkoniyat bilan birga yangi zaiflikni ham keltirib chiqargan. Shunga mos ravishda axborot xavfsizligi ham to'rt bosqichdan, ya'ni jismoniy, kompyuter, tarmoq va kiberxavfsizlik davrlaridan o'tgan.

Ma'lumot, axborot va bilim bir-biridan farqlanadi: ma'lumot qayta ishlanganda axborotga, axborot esa tajriba va tushuncha bilan birlashganda bilimga aylanadi. Aynan bilim zamonaviy tashkilotning asosiy kapitali hisoblanadi. Axborot tashkilotning qimmatli aktivi bo'lib, uning qiymati qaror noaniqligini kamaytirish qobiliyati, ya'ni aniqlik, to'liqlik, izchillik, o'z vaqtidalik va dolzarblik xususiyatlari bilan o'lchanadi. Bir xil axborot turli foydalanuvchilar uchun turlicha qiymatga ega bo'ladi, bu iste'molchi qiymati tushunchasini keltirib chiqaradi. Axborotning qiymati ko'p hollarda vaqt o'tishi bilan kamayadi, shuning uchun himoya darajasi axborot qiymatiga mutanosib belgilanishi kerak.