Cyber Academy
Bepul boshlash

3-bob

Axborot xavfsizligining kontseptual modeli

Talabalarda axborot xavfsizligining kontseptual modeli tushunchasi, uning tarkibiy qismlari, tahdid tasnifi va zamonaviy xavfsizlik konsepsiyasi haqida tizimli bilim shakllantirish hamda himoyalangan axborot tashuvchilar turlarini kasbiy amaliyotda farqlash ko'nikmasini rivojlantirish.

Darsni boshlash

"Xavfsizlik mahsulot emas, jarayondir": Bruce Schneierni bashorati

2000-yilda mashhur kriptograf va axborot xavfsizligi mutaxassisi Bruce Schneier "Secrets and Lies: Digital Security in a Networked World" nomli kitobida muhim bir g'oyani ilgari surdi: "Har qanday yaxshi xavfsizlik muhandisining shiorini aytmoqchi bo'lsangiz, u shunday bo'ladi: xavfsizlik mahsulot emas, balki jarayondir." Bu shiferlovchi qurilma yoki xavfsizlik devori sotib olish xavfsizlikni ta'minlash uchun yetarli degan keng tarqalgan noto'g'ri tushunchaga bevosita qarshi turuvchi g'oyadir. Schneier dalil sifatida quyidagi misolni keltiradi: hech qachon eshik qulfi reklama plakati ostida "Bu qulf o'g'irlikni oldini oladi" degan yozuv bo'lmaydi. Kompyuter xavfsizligida esa shunga o'xshash da'volar tez-tez uchraydi. Mahsulot ma'lum darajada himoya beradi, biroq real dunyodagi xavfsizlik faqat texnik vositalar emas, ularni to'g'ri qo'llash jarayonlari orqali ta'minlanadi.

Bu g'oyaning 3-bob uchun ahamiyati shundaki, agar xavfsizlik jarayon bo'lsa, u holda ushbu jarayonni tushunish va boshqarish uchun avval aniq bir kontseptual model kerak. Kontseptual model tashkilotga nima himoyalanmoqda, qanday holatda, qaysi tahdiddan va qanday choralar orqali degan savollarni tizimli ko'rishga yordam beradi. Boshqacha aytganda, Schneier tamoyili kontseptual modelni yaratishning zaruriyatini bevosita asoslaydi: mahsulot o'rniga jarayonni qurishdan avval jarayon xaritasini, ya'ni kontseptual modelni, ishlab chiqish zarur.

Amaliy ssenariy

Bob davomida qoʻllaniladigan vaziyat

Ushbu bobda telekommunikatsiya sohasidagi ssenariydan foydalanamiz. "AloqaTarmoq" nomli internet-provayder va kichik data-markaz faoliyat yuritadi. Tarmoq muhandisi Sardor provayder uchun axborot xavfsizligi siyosatini belgilash va texnik infratuzilmani boshqarishga mas'ul. Mijozlarga xizmat ko'rsatish menejeri Nodira mijozlar shartnomalari, to'lov ma'lumotlari va abonentlar bazasi bilan ishlaydi. Provayder uchun himoyasi eng muhim axborotlar mijozlar bazasi, tarmoq konfiguratsiyasi va marshrutizatsiya jadvallari hisoblanadi. Buzg'unchi esa ushbu ma'lumotlarga qiziquvchi va ulardan g'arazli maqsadlarda foydalanmoqchi bo'luvchi shartli shaxsni anglatadi (3.1-rasm). AloqaTarmoq ssenariysi bob davomida turli tushunchalarni, xususan tashuvchi turlarini, tahdid manbalarini va himoya maqsadlarini izohlashda qayta-qayta qo'llaniladi.

Mavzular

  1. 3.1Axborot xavfsizligi kontseptual modelining tarkibiy qismlari→
  2. 3.2Xavfsizlikka tahdid tushunchasi→
  3. 3.3Axborot xavfsizligining zamonaviy konseptsiyasi→
  4. 3.4Axborot xavfsizligi maqsadlari→
  5. 3.5Himoyalangan axborot tashuvchilar→

Mustaqil taʼlim

  1. 01

    AloqaTarmoq internet-provayderi uchun to'liq axborot xavfsizligi kontseptual modelini tuzing. Buning uchun: a) asosiy axborot ob'ektlarini aniqlang; b) har bir ob'ektga STRIDE bo'yicha tahdidlarni bering; c) McCumber kubining uchta himoya chorasi turi bo'yicha chora tavsiya qiling. Natijani jadval ko'rinishida rasmiylashtiring. Hajmi 2 bet.

  2. 02

    Schneierning «The Process of Security» maqolasini (2000, schneier.com) o'qib chiqing va asosiy g'oyalarini o'z so'zlaringiz bilan 5-7 gapda ifodalang. Maqolaning yildan yilga qanchalik dolzarbligini va nima uchun uning g'oyasi hali ham amal qilishini izohlab bering.

  3. 03

    O'z uy yoki o'quv muassasangizdagi barcha axborot tashuvchilarni aniqlang. Ularni beshta turga (qog'oz, elektron, tarmoq, bulutli, jismoniy muhit) bo'ling va har bir tur uchun hozir mavjud himoya chorasi va yetishmayotgan choralar ro'yxatini tuzing.

Yakun

Bob xulosasi

Ushbu bobda axborot xavfsizligining kontseptual modeli to'liq ko'rib chiqildi. Schneierning 2000-yildagi «xavfsizlik mahsulot emas, jarayon» g'oyasi butun bobning metodologik asosini tashkil etdi: kontseptual model bu jarayonni tizimli tushunish va boshqarish uchun zarur poydevordir.

McCumber kubi kontseptual modelning eng keng tarqalgan ifodasi bo'lib, axborotning uch holati (saqlash, uzatish, ishlash), xavfsizlikning uch xizmati (maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik) va uch turdagi himoya choralari (texnologiya, siyosat, ta'lim) orqali 27 ta tekshiriladigan katakni hosil qiladi. Kontseptual modelning asosiy tarkibiy qismlari: sub'ekt, ob'ekt, kirish, tahdid va himoya chorasi, bular o'zaro bog'liq bo'lib, har biri aniq kasbiy vazifaga mos keladi.

STRIDE modeli tahdidlarni olti turga, ya'ni soxtalash, o'zgartirish, inkor etish, oshkor qilish, mavjudlikni buzish va imtiyoz oshirish, bo'lib, har bir turni muayyan xavfsizlik xususiyatiga qaratilgan holda ko'rishga imkon beradi. Zamonaviy xavfsizlik konsepsiyalari, jumladan NIST CSF (aniqlash, himoyalash, aniqlash, javob berish, tiklash), Zero Trust va Security by Design, Schneier g'oyasini amaliy shaklda ifodalaydi. Xavfsizlik maqsadlari CIA uchligidan kengayib, autentiklik, rad etmaslik va ishonchlilik kabi qo'shimcha maqsadlarni ham o'z ichiga oladi. Nihoyat, axborot tashuvchilarning besh turi, ya'ni qog'oz, elektron, tarmoq, bulutli va jismoniy muhit, har biri o'ziga xos zaiflik va himoya choralarini talab qiladi.